 |
| ഷെയർ മാർക്കറ്റ് ക്ലാസ് 02 - എന്താണ് ഷെയർ, എന്താണ് ഐപിഒ എന്ന് വിശദീകരിക്കുന്ന ചിത്രം - All 4 Good |
നമ്മുടെ 'All 4 Good' സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റ് ഫ്രീ കോഴ്സിന്റെ രണ്ടാമത്തെ അധ്യായത്തിലേക്ക് എല്ലാവർക്കും സ്വാഗതം!
ആദ്യത്തെ ക്ലാസ്സിൽ നമ്മൾ സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റ് എന്താണെന്നും, എന്തിനാണ് നമ്മൾ ഓഹരി വിപണിയിൽ നിക്ഷേപിക്കേണ്ടതെന്നും വളരെ വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്തിരുന്നു. ആ വീഡിയോ കാണാത്തവർ ഉണ്ടെങ്കിൽ, താഴെ നൽകിയിട്ടുള്ള ലിങ്ക് വഴി അത് കണ്ടതിനു ശേഷം ഈ ആർട്ടിക്കിൾ വായിക്കുന്നതാകും കൂടുതൽ ഉചിതം.
ഇന്നത്തെ ഈ ബ്ലോഗ് പോസ്റ്റിൽ നമ്മൾ സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരവും എന്നാൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ രണ്ട് കാര്യങ്ങളാണ് പഠിക്കാൻ പോകുന്നത്:
യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് ഷെയർ (Share)?
എങ്ങനെയാണ് ഒരു കമ്പനി ഷെയർ മാർക്കറ്റിലേക്ക് വരുന്നത്? അഥവാ എന്താണ് IPO?
പലപ്പോഴും വാർത്തകളിലും പത്രങ്ങളിലും "ഷെയർ മാർക്കറ്റ് ഇടിഞ്ഞു", "സെൻസെക്സ് ഉയർന്നു" എന്നൊക്കെ കേൾക്കുമ്പോൾ സാധാരണക്കാർക്ക് ഇത് വലിയൊരു കടമ്പയാണെന്ന് തോന്നാറുണ്ട്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ വളരെ ലളിതമായ ഒരു തത്വമാണ് ഇതിന് പിന്നിലുള്ളത്. നമുക്ക് വളരെ ലളിതമായ ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ ഈ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാം.
1. എന്താണ് ഷെയർ (What is a Share)?
ഷെയർ എന്ന വാക്കിന്റെ നേർ അർത്ഥം 'പങ്ക്' അല്ലെങ്കിൽ 'ഓഹരി' എന്നാണ്. സാമ്പത്തിക ലോകത്ത്, ഒരു വലിയ കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തെ (Ownership) ചെറിയ ചെറിയ ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നതിനെയാണ് ഷെയർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഇത് കുറച്ചുകൂടി വ്യക്തമാക്കാൻ നമുക്ക് ഒരു ഉദാഹരണം നോക്കാം.
ഉദാഹരണം: പിസ്സയും ഷെയറും
നിങ്ങൾ ഒരു വലിയ പിസ്സ (Pizza) വാങ്ങുന്നു എന്ന് കരുതുക. ഈ പിസ്സയ്ക്ക് 800 രൂപയാണ് വില. നിങ്ങൾക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് ഈ 800 രൂപ മുടക്കാൻ കഴിയില്ല, അല്ലെങ്കിൽ അത് മുഴുവൻ കഴിക്കാൻ കഴിയില്ല. അപ്പോൾ നിങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യുന്നു? നിങ്ങൾ 8 സുഹൃത്തുക്കൾ ചേർന്ന് ഈ പിസ്സ വാങ്ങാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു.
ഈ പിസ്സയെ 8 തുല്യ കഷ്ണങ്ങളായി (Slices) മുറിക്കുന്നു. ഓരോരുത്തരും 100 രൂപ വീതം മുടക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഓരോരുത്തർക്കും പിസ്സയുടെ ഓരോ കഷ്ണങ്ങൾ ലഭിച്ചു.
ഇവിടെ:
പിസ്സ: കമ്പനി (Company)
കഷ്ണങ്ങൾ (Slices): ഷെയറുകൾ (Shares)
കഷ്ണങ്ങൾ കൈവശം ഉള്ളവർ: ഷെയർ ഹോൾഡർമാർ (Shareholders)
ഇതേ തത്വം നമുക്ക് ബിസിനസ്സിലേക്ക് മാറ്റാം. 'ABC ലിമിറ്റഡ്' എന്ന പേരിൽ ഒരു കമ്പനി ഉണ്ടെന്ന് കരുതുക. ഈ കമ്പനിയുടെ ആകെ മൂല്യം (Total Value) 10 ലക്ഷം രൂപയാണെന്ന് ഇരിക്കട്ടെ. 10 ലക്ഷം രൂപ എന്നത് വലിയൊരു തുകയാണ്. അതിനാൽ കമ്പനി ഈ മൂലധനത്തെ ചെറിയ ചെറിയ യൂണിറ്റുകളായി വിഭജിക്കുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന്, 10 രൂപ വിലയുള്ള 1 ലക്ഷം യൂണിറ്റുകൾ. (1,00,000 x 10 = 10,00,000).
ഇവിടെ ആ 10 രൂപ വിലയുള്ള ഒരു യൂണിറ്റിനെയാണ് നമ്മൾ 'ഷെയർ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഷെയർ വാങ്ങുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു?
നിങ്ങൾ ഒരു കമ്പനിയുടെ (ഉദാഹരണത്തിന് ടാറ്റയുടേയോ, റിലയൻസിന്റെയോ) ഒരു ഷെയർ വാങ്ങുമ്പോൾ, സാങ്കേതികമായി നിങ്ങൾ ആ കമ്പനിയുടെ ഒരു ഉടമസ്ഥൻ (Owner/Partner) ആയി മാറുകയാണ്.
അതെ, നിങ്ങൾ കേട്ടത് ശരിയാണ്. നിങ്ങൾ 100 രൂപ മുടക്കി ഒരു ഷെയർ വാങ്ങിയാൽ പോലും, ലക്ഷക്കണക്കിന് കോടി ആസ്തിയുള്ള ആ കമ്പനിയുടെ വളരെ ചെറിയ ഒരു ശതമാനം ഉടമസ്ഥാവകാശം നിങ്ങൾക്കുണ്ട്. ആ കമ്പനി ലാഭമുണ്ടാക്കിയാൽ അതിന്റെ ഒരു വിഹിതം ലാഭവിഹിതമായി (Dividend) നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കാനും, കമ്പനിയുടെ പൊതുയോഗങ്ങളിൽ (AGM) പങ്കെടുത്ത് വോട്ട് ചെയ്യാനും നിങ്ങൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്.
2. എന്തിനാണ് കമ്പനികൾ ഷെയർ വിൽക്കുന്നത്? (Why Companies Issue Shares?)
ഇവിടെ സ്വാഭാവികമായും നിങ്ങൾക്ക് ഒരു സംശയം തോന്നാം:
"ഒരു കമ്പനി നല്ല രീതിയിൽ ലാഭത്തിൽ നടക്കുകയാണെങ്കിൽ, എന്തിനാണ് അവർ ആ ലാഭം മറ്റുള്ളവർക്ക് വീതിച്ചു നൽകുന്നത്? ഉടമസ്ഥർക്ക് (Founders) തന്നെ ആ ലാഭം മുഴുവൻ എടുത്താൽ പോരെ? എന്തിനാണ് ഷെയർ വിൽക്കുന്നത്?"
ഇതിനുള്ള ഉത്തരം 'വളർച്ച' (Growth) എന്നതാണ്. നമുക്ക് 'രാജു' എന്ന ഒരാളുടെ കഥയിലൂടെ ഇത് മനസ്സിലാക്കാം.
രാജുവിന്റെ ബേക്കറിയും മൂലധനവും
രാജു തന്റെ ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ചെറിയ ബേക്കറി തുടങ്ങി എന്ന് കരുതുക. ബേക്കറി വളരെ വിജയകരമായി. നല്ല ലാഭമുണ്ട്. രാജുവിന് ഇപ്പോൾ ഒരു ആഗ്രഹമുണ്ട് - കേരളത്തിലെ 14 ജില്ലകളിലും ഈ ബേക്കറിയുടെ ബ്രാഞ്ചുകൾ തുടങ്ങണം.
ഇതിനായി രാജു കണക്കുകൂട്ടിയപ്പോൾ ഏകദേശം 10 കോടി രൂപ ആവശ്യമായി വരും. രാജുവിന്റെ കൈയിൽ അത്രയും പണമില്ല. രാജുവിന് മുന്നിൽ പ്രധാനമായും പണം കണ്ടെത്താൻ രണ്ട് വഴികളാണുള്ളത്:
വഴി 1: ബാങ്ക് ലോൺ (Debt Financing)
രാജുവിന് ബാങ്കിൽ പോയി 10 കോടി രൂപ ലോൺ ചോദിക്കാം.
പ്രശ്നം: ബാങ്ക് ലോൺ തന്നാൽ, മാസം തോറും വലിയൊരു തുക പലിശയായി (Interest) തിരിച്ചടയ്ക്കണം.
ബിസിനസ്സ് ലാഭത്തിലായാലും നഷ്ടത്തിലായാലും ബാങ്കിന് പലിശ കൊടുത്തേ പറ്റൂ.
ഇത് ബിസിനസ്സിനെ വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയിലാക്കും.
വഴി 2: ഷെയർ വിൽക്കൽ (Equity Financing)
ബാങ്കിന് പലിശ കൊടുക്കാൻ താല്പര്യമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് രാജു മറ്റൊരു വഴി ചിന്തിക്കുന്നു. പണം മുടക്കാൻ തയ്യാറുള്ള കുറെ ആളുകളെ കണ്ടെത്തുക. അവരോട് പറയുന്നു:
"നിങ്ങൾ എനിക്ക് പണം തരൂ, പകരം എന്റെ കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം (Share) ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് തരാം."
നേട്ടം: ഇവിടെ പലിശ കൊടുക്കേണ്ടതില്ല.
പണം മുടക്കിയവർ കമ്പനിയുടെ പാർട്ണർമാരായി മാറുന്നു.
കമ്പനി ലാഭമുണ്ടാക്കിയാൽ മാത്രം ആ ലാഭം വീതിച്ചു നൽകിയാൽ മതി. നഷ്ടമായാൽ പണം മുടക്കിയവരും ആ നഷ്ടം സഹിക്കണം.
ഭൂരിഭാഗം കമ്പനികളും വലിയ തോതിൽ വളരാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, ബാങ്ക് ലോണിന്റെ ബാധ്യത ഒഴിവാക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വഴിയാണ് ഷെയർ വിൽക്കൽ. ഇതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പണം ഉപയോഗിച്ച് അവർ ഫാക്ടറികൾ കെട്ടാനും, കടങ്ങൾ തീർക്കാനും, ബിസിനസ്സ് വിപുലീകരിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നു.
3. എന്താണ് IPO? (Initial Public Offering)
ഇനി നമുക്ക് ഇന്നത്തെ ക്ലാസ്സിലെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന വിഷയത്തിലേക്ക് കടക്കാം. എങ്ങനെയാണ് രാജുവിന്റെ കമ്പനി നമ്മുടെ ഷെയർ മാർക്കറ്റിലേക്ക് എത്തുന്നത്?
രാജു തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടും മാത്രം പണം ചോദിച്ചാൽ 10 കോടി രൂപ കിട്ടില്ല എന്ന് ഉറപ്പാണ്. അപ്പോൾ രാജു തീരുമാനിക്കുന്നു, പൊതുജനങ്ങളിൽ (Public) നിന്ന് പണം സമാഹരിക്കാം എന്ന്.
ഒരു കമ്പനി (രാജുവിന്റെ ബേക്കറി പോലെയുള്ളവ), ആദ്യമായി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഷെയറുകൾ വിൽക്കുന്ന പ്രക്രിയയെയാണ് IPO (Initial Public Offering) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
Initial: ആദ്യമായി
Public: പൊതുജനങ്ങൾക്ക്
Offering: നൽകുന്നു (വിൽക്കുന്നു)
പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡിൽ നിന്ന് പബ്ലിക് ലിമിറ്റഡിലേക്ക്
IPO-യ്ക്ക് മുൻപ് രാജുവിന്റെ കമ്പനി ഒരു 'പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്' (Pvt Ltd) കമ്പനിയായിരിക്കും. അതായത്, പുറത്തുള്ള ആർക്കും അതിൽ ഷെയർ വാങ്ങാൻ കഴിയില്ല.
എന്നാൽ IPO വഴി ഷെയറുകൾ വിൽക്കുന്നതോടെ അത് ഒരു 'പബ്ലിക് ലിമിറ്റഡ്' കമ്പനിയായി മാറുന്നു. പേരിന്റെ അവസാനം 'Ltd' എന്ന് മാത്രം വരുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ആ കമ്പനിയുടെ ഷെയറുകൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ കൈയിലുണ്ട് എന്നാണ്.
എങ്ങനെയാണ് IPO നടക്കുന്നത്? (ലളിതമായ ഘട്ടങ്ങൾ)
തീരുമാനം: കമ്പനി വിപുലീകരണത്തിന് പണം വേണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നു.
SEBI-യുടെ അനുമതി: ഇന്ത്യയിലെ ഷെയർ മാർക്കറ്റിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് SEBI (Securities and Exchange Board of India) ആണ്. തട്ടിപ്പുകൾ ഒന്നും നടക്കുന്നില്ല എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ കമ്പനി തങ്ങളുടെ എല്ലാ കണക്കുകളും രേഖകളും SEBI-ക്ക് സമർപ്പിക്കണം.
വില നിശ്ചയിക്കൽ: കമ്പനി തങ്ങളുടെ ഷെയറിന് എന്ത് വിലയിടണം എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു ഷെയറിന് 100 രൂപ).
അപേക്ഷ ക്ഷണിക്കുന്നു: നിശ്ചിത ദിവസങ്ങളിൽ (സാധാരണ 3 ദിവസം) പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഈ ഷെയറുകൾ വാങ്ങാൻ അപേക്ഷിക്കാം.
ലിസ്റ്റിംഗ് (Listing): IPO അവസാനിച്ചാൽ, ആ കമ്പനിയുടെ ഷെയറുകൾ NSE (National Stock Exchange) അല്ലെങ്കിൽ BSE (Bombay Stock Exchange) എന്നീ മാർക്കറ്റുകളിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ഒരിക്കൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ, പിന്നെ ആർക്ക് വേണമെങ്കിലും എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും ആ കമ്പനിയുടെ ഷെയറുകൾ വാങ്ങാനും വിൽക്കാനും സാധിക്കും. ഇതിനെയാണ് നമ്മൾ സെക്കൻഡറി മാർക്കറ്റ് (Secondary Market) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
4. ഒരു നിക്ഷേപകൻ എന്ന നിലയിൽ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് കിട്ടും?
നിങ്ങൾ ഒരു IPO വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ മാർക്കറ്റിൽ നിന്നോ ഒരു ഷെയർ വാങ്ങിയാൽ നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെയാണ് ലാഭം കിട്ടുന്നത്? പ്രധാനമായും രണ്ട് വഴികളിലൂടെയാണ് ലാഭം ലഭിക്കുന്നത്:
വില വർദ്ധനവ് (Capital Appreciation):
നിങ്ങൾ 100 രൂപയ്ക്ക് വാങ്ങിയ രാജുവിന്റെ കമ്പനിയുടെ ഷെയർ, കമ്പനി നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് കൊണ്ട് 5 വർഷത്തിന് ശേഷം 200 രൂപയാകുന്നു എന്ന് കരുതുക. ആ സമയത്ത് നിങ്ങൾ അത് വിറ്റാൽ നിങ്ങൾക്ക് 100 രൂപ ലാഭം ലഭിക്കുന്നു.
(ഉദാഹരണം: 1990-കളിൽ വിപ്രോയിലോ ഇൻഫോസിസിലോ 10,000 രൂപ ഇട്ടിരുന്നെങ്കിൽ ഇന്ന് അത് കോടികളാണ്).
ലാഭവിഹിതം (Dividend):
കമ്പനി ഓരോ വർഷവും ഉണ്ടാക്കുന്ന ലാഭത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഷെയർ ഹോൾഡർമാർക്ക് പണമായി ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് അയച്ചു തരുന്നു. ഇതിനെയാണ് ഡിവിഡന്റ് എന്ന് പറയുന്നത്. ഷെയർ വിൽക്കാതെ തന്നെ കൈവശം വെക്കുന്നവർക്ക് കിട്ടുന്ന വരുമാനമാണിത്.
5. ചുരുക്കം (Summary)
ഇന്നത്തെ ക്ലാസ്സിൽ നമ്മൾ പഠിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഒന്ന് ചുരുക്കി നോക്കാം:
ഷെയർ (Share): ഒരു കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ ചെറിയൊരു യൂണിറ്റ്. ഷെയർ വാങ്ങുന്നയാൾ കമ്പനിയുടെ പങ്കാളിയാകുന്നു.
മൂലധനം (Capital): ബിസിനസ്സ് വിപുലീകരിക്കാനും കടം ഒഴിവാക്കാനുമാണ് കമ്പനികൾ ഷെയർ വിൽക്കുന്നത്.
IPO: ഒരു കമ്പനി ആദ്യമായി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഷെയർ വിൽക്കുന്ന പ്രക്രിയ.
Listing: IPO-യ്ക്ക് ശേഷം കമ്പനി സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ (NSE/BSE) ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് ആർക്കും അത് വാങ്ങാം.
ഈ കാര്യങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായി എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. അടുത്ത ക്ലാസ്സിൽ (Class 03), നമുക്ക് വളരെ പ്രായോഗികമായ ഒരു കാര്യം പഠിക്കാം:
"ഇതൊക്കെ കൊള്ളാം, പക്ഷെ ഞാൻ എങ്ങനെയാണ് ഈ ഷെയർ വാങ്ങുക? എവിടെ പോണം? എന്ത് അക്കൗണ്ട് വേണം? എന്താണ് ഡീമാറ്റ് (Demat) അക്കൗണ്ട്?"
അടുത്ത ക്ലാസ്സിൽ നമുക്ക് ഡീമാറ്റ് അക്കൗണ്ടിനെക്കുറിച്ചും ബ്രോക്കർമാരെക്കുറിച്ചും വിശദമായി പഠിക്കാം.
തുടർന്നുള്ള പഠനത്തിന്:
നിങ്ങൾക്ക് ഈ വിഷയം വീഡിയോ ആയി കാണണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ, താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന ലിങ്ക് വഴി നമ്മുടെ YouTube ചാനലിലെ വീഡിയോ കാണാവുന്നതാണ്.
📺 Watch Class 02 Video: clik
നിങ്ങളുടെ സംശയങ്ങളും അഭിപ്രായങ്ങളും താഴെ കമന്റ് ബോക്സിൽ രേഖപ്പെടുത്തുക. അടുത്ത ക്ലാസ്സിൽ കാണാം!