ഓഹരി വിപണിയിൽ നിന്നും ഫ്രീ ഷെയറുകൾ: ബോണസ് ഷെയറും സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റും (സമ്പൂർണ്ണ ഗൈഡ്)
All4good Stock Market Free Course - Class
 |
| ബോണസ് ഷെയർ (Bonus Share) vs സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ് (Stock Split): വ്യത്യാസങ്ങൾ എന്തെല്ലാം? |
കഴിഞ്ഞ 13-ാമത്തെ ക്ലാസ്സിൽ നമ്മൾ പഠിച്ചത് ഡിവിഡന്റ് (Dividend) എന്താണെന്നും, കമ്പനികൾ എന്തിനാണ് ഡിവിഡന്റ് നൽകുന്നതെന്നും, അത് നിക്ഷേപകർക്ക് എങ്ങനെ പ്രയോജനപ്പെടുന്നു എന്നുമാണ്. ഇന്ന് നമ്മൾ ചർച്ച ചെയ്യാൻ പോകുന്ന വിഷയം ഓഹരി വിപണിയിൽ എപ്പോഴും വാർത്തകളിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന, കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ നിക്ഷേപകർക്ക് ഏറെ ആവേശം നൽകുന്ന രണ്ട് കോർപ്പറേറ്റ് ആക്ഷനുകളെക്കുറിച്ചാണ് (Corporate Actions): ബോണസ് ഷെയർ (Bonus Share), സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ് (Stock Split).
ഈ ബ്ലോഗിലൂടെ നമ്മൾ എന്ത് പഠിക്കും?
- എന്താണ് ബോണസ് ഷെയറുകൾ? അവ എങ്ങനെ ലഭിക്കും?
- എന്താണ് സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ്? ഫേസ് വാല്യൂവിന്റെ പങ്ക് എന്ത്?
- ഇവ രണ്ടും തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാന വ്യത്യാസങ്ങൾ.
- ടാക്സ് ബാധ്യതകളും നിക്ഷേപകർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രധാന തീയതികളും.
1. എന്താണ് ബോണസ് ഷെയർ? (What is a Bonus Share?)
പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ തന്നെ, ഒരു കമ്പനി അതിന്റെ നിലവിലെ ഓഹരിയുടമകൾക്ക് (Shareholders) തികച്ചും സൗജന്യമായി (Free of cost) നൽകുന്ന അധിക ഷെയറുകളാണ് ബോണസ് ഷെയറുകൾ. ഇതിനായി നിക്ഷേപകർ ഒരു രൂപ പോലും കമ്പനിക്ക് നൽകേണ്ടതില്ല. നിങ്ങളുടെ ഡിമാറ്റ് അക്കൗണ്ടിൽ നിലവിൽ എത്ര ഷെയറുകൾ ഉണ്ടോ, അതിന് ആനുപാതികമായാണ് കമ്പനി പുതിയ ഷെയറുകൾ സൗജന്യമായി നൽകുന്നത്.
കമ്പനികൾ എന്തിനാണ് ഷെയറുകൾ സൗജന്യമായി നൽകുന്നത്?
ഒരു കമ്പനി വർഷങ്ങളായി മികച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും വലിയ ലാഭം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് കരുതുക. ഈ ലാഭം മുഴുവനായി കമ്പനി ഡിവിഡന്റ് ആയി നിക്ഷേപകർക്ക് നൽകണമെന്നില്ല. ഭാവിയിലെ ആവശ്യങ്ങൾക്കും വികസനത്തിനുമായി കമ്പനി ഈ ലാഭത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം തങ്ങളുടെ 'റിസർവ് ഫണ്ടിൽ' (Reserve and Surplus) സൂക്ഷിച്ചുവെക്കും. വർഷങ്ങൾ കഴിയുന്തോറും ഈ ഫണ്ട് വളരെ വലുതാകും.
ഈ വലിയ ഫണ്ട് കമ്പനിയുടെ കണക്കുപുസ്തകത്തിൽ വെറുതെ കിടക്കുന്നതിന് പകരം, അതിനെ മൂലധനമാക്കി (Capital) മാറ്റാൻ കമ്പനി തീരുമാനിക്കുന്നു. ഇതിനെ സാമ്പത്തിക ഭാഷയിൽ 'Capitalization of Reserves' എന്ന് പറയുന്നു. ഇതിനായി, ഈ റിസർവ് തുക ഉപയോഗിച്ച് കമ്പനി പുതിയ ഷെയറുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും, അത് നിലവിലെ നിക്ഷേപകർക്ക് സൗജന്യമായി വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ബോണസ് അനുപാതം (Bonus Ratio) എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാം?
കമ്പനികൾ എപ്പോഴും ഒരു പ്രത്യേക അനുപാതത്തിലാകും (Ratio) ബോണസ് പ്രഖ്യാപിക്കുക. ഉദാഹരണത്തിന്:
- 1:1 ബോണസ് (One for One): ഇതിനർത്ഥം നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുള്ള ഓരോ 1 ഷെയറിനും 1 ഷെയർ കൂടി സൗജന്യമായി ലഭിക്കും എന്നാണ്. നിങ്ങൾക്ക് 100 ഷെയറുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ 100 ഷെയറുകൾ കൂടി ഫ്രീ ആയി കിട്ടും. മൊത്തം 200 ഷെയറുകളാകും.
- 2:1 ബോണസ് (Two for One): നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുള്ള ഓരോ 1 ഷെയറിനും പുതിയ 2 ഷെയറുകൾ ലഭിക്കും. 100 ഷെയർ ഉണ്ടെങ്കിൽ 200 ഷെയറുകൾ ഫ്രീ ആയി ലഭിച്ച് മൊത്തം 300 ഷെയറുകളാകും.
- 1:4 ബോണസ് (One for Four): നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുള്ള ഓരോ 4 ഷെയറുകൾക്കും 1 ഷെയർ ഫ്രീ ആയി ലഭിക്കും.
വലിയൊരു തെറ്റിദ്ധാരണ: എന്റെ പണം ഇരട്ടിയാകുമോ?
ഇല്ല, ഒരിക്കലുമില്ല! ബോണസ് ഷെയർ ലഭിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ഡിമാറ്റ് അക്കൗണ്ടിലെ ഷെയറുകളുടെ എണ്ണം കൂടുമെങ്കിലും, നിങ്ങളുടെ മൊത്തം നിക്ഷേപ മൂല്യത്തിൽ (Total Investment Value) അന്ന് ഒരു മാറ്റവും ഉണ്ടാകില്ല. എണ്ണം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് മാർക്കറ്റിലെ ഷെയർ വില കുറയുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഒരു ഉദാഹരണം നോക്കാം:
'A' എന്ന കമ്പനിയുടെ 100 ഷെയറുകൾ നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുണ്ട്. ഒരു ഷെയറിന്റെ വില 1000 രൂപയാണ്. അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ മൊത്തം നിക്ഷേപ മൂല്യം = 100 x 1000 = 1,00,000 രൂപ.
കമ്പനി 1:1 ബോണസ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ബോണസ് നൽകുന്ന ദിവസം (Ex-Bonus Date), ഷെയറുകളുടെ എണ്ണം ഇരട്ടിയാകുന്നതിനനുസരിച്ച് ഒരു ഷെയറിന്റെ മാർക്കറ്റ് വില കൃത്യം പകുതിയായി കുറയും. അതായത് 1000 രൂപയുണ്ടായിരുന്ന ഷെയർ വില 500 രൂപയായി അഡ്ജസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടും. അപ്പോഴുള്ള നിങ്ങളുടെ മൂല്യം = 200 ഷെയറുകൾ x 500 രൂപ = അതേ 1,00,000 രൂപ.
പിന്നെ എന്താണ് ബോണസ് ഷെയർ കൊണ്ടുള്ള ലാഭം?
പെട്ടെന്ന് ലാഭം ഒന്നുമില്ലെങ്കിലും ദീർഘകാല നിക്ഷേപകർക്ക് (Long-term investors) ഇത് വലിയൊരു അനുഗ്രഹമാണ്. 500 രൂപയിലേക്ക് താഴ്ന്ന ഷെയർ വില കമ്പനിയുടെ മികച്ച പ്രകടനം കാരണം ഭാവിയിൽ വീണ്ടും 1000 രൂപയിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ കയ്യിൽ ഇപ്പോൾ ഇരട്ടി ഷെയറുകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ ലാഭം ഇരട്ടിയായി മാറും. കൂടാതെ ഭാവിയിൽ ലഭിക്കുന്ന ഡിവിഡന്റിന്റെ അളവും വർദ്ധിക്കും.
2. എന്താണ് സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ്? (What is a Stock Split?)
സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ് എന്നാൽ നിലവിലുള്ള ഒരു ഓഹരിയെ വിഭജിച്ച് അല്ലെങ്കിൽ മുറിച്ച് ഒന്നിലധികം ഓഹരികളാക്കി മാറ്റുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ ഒരു ചെറിയ ഉദാഹരണം നോക്കാം. നിങ്ങളുടെ കയ്യിൽ ഒരു 2000 രൂപയുടെ നോട്ട് ഉണ്ട്. നിങ്ങൾ അത് കൊടുത്ത് നാല് 500 രൂപയുടെ നോട്ടുകൾ വാങ്ങുന്നു. നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുള്ള മൊത്തം തുക ഇപ്പോഴും 2000 രൂപ തന്നെയാണ്, എന്നാൽ നോട്ടുകളുടെ എണ്ണം 1-ൽ നിന്നും 4 ആയി മാറി. ഇതാണ് സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ്.
ഫേസ് വാല്യൂവും (Face Value) സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റും
സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ് മനസ്സിലാക്കാൻ ഫേസ് വാല്യൂ എന്താണെന്ന് അറിയണം. ഒരു കമ്പനി ആദ്യമായി തുടങ്ങുമ്പോൾ അതിന്റെ മൂലധനത്തെ ചെറിയ യൂണിറ്റുകളാക്കി മാറ്റാറുണ്ട്. ആ ഒരു ചെറിയ യൂണിറ്റിന്റെ അടിസ്ഥാന വിലയാണ് ഫേസ് വാല്യൂ. ഇത് സാധാരണയായി 10 രൂപ, 5 രൂപ, 2 രൂപ എന്നിങ്ങനെയായിരിക്കും. സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ് നടക്കുമ്പോൾ ഷെയറുകളുടെ ഫേസ് വാല്യൂ ആണ് വിഭജിക്കപ്പെടുന്നത്.
കമ്പനികൾ എന്തിനാണ് സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ് ചെയ്യുന്നത്?
- റീട്ടെയിൽ നിക്ഷേപകരെ ആകർഷിക്കാൻ: MRF, Page Industries തുടങ്ങിയ കമ്പനികളുടെ ഒരു ഷെയറിന് പതിനായിരക്കണക്കിന് രൂപയാണ് വില. ഇത് സാധാരണക്കാർക്ക് വാങ്ങാൻ സാധിക്കില്ല. ഒരു ഷെയർ വില വല്ലാതെ ഉയർന്നു നിൽക്കുമ്പോൾ അത് സാധാരണക്കാർക്ക് കൂടി വാങ്ങാൻ സാധിക്കുന്ന വിലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനാണ് സ്പ്ലിറ്റ് ചെയ്യുന്നത്.
- ലിക്വിഡിറ്റി (Liquidity) വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ: വിപണിയിൽ ട്രേഡ് ചെയ്യാൻ ലഭ്യമായ ഷെയറുകളുടെ എണ്ണം കൂടുമ്പോൾ, ആ ഷെയറുകൾ എളുപ്പത്തിൽ വാങ്ങാനും വിൽക്കാനും സാധിക്കുന്നു.
ഒരു സ്പ്ലിറ്റ് ഉദാഹരണം:
'B' എന്ന കമ്പനിയുടെ 10 ഷെയറുകൾ നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുണ്ട്. ഷെയറിന്റെ മാർക്കറ്റ് വില 10,000 രൂപയും, ഫേസ് വാല്യൂ 10 രൂപയുമാണ്. കമ്പനി 1:10 എന്ന അനുപാതത്തിൽ സ്പ്ലിറ്റ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അതായത് 10 രൂപ ഫേസ് വാല്യൂ ഉള്ള ഷെയറിനെ 1 രൂപ ഫേസ് വാല്യൂ ഉള്ള 10 ഷെയറുകളാക്കി മാറ്റുന്നു.
- സ്പ്ലിറ്റിന് മുൻപ്: 10 ഷെയർ x 10,000 രൂപ = 1,00,000 രൂപ (ഫേസ് വാല്യൂ 10).
- സ്പ്ലിറ്റിന് ശേഷം: നിങ്ങളുടെ കയ്യിലെ 10 ഷെയർ 100 ഷെയറായി മാറും. എന്നാൽ വില 10,000-ത്തിൽ നിന്നും 1,000 രൂപയായി കുറയും. 100 ഷെയർ x 1,000 രൂപ = 1,00,000 രൂപ (പുതിയ ഫേസ് വാല്യൂ 1).
3. പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ: ബോണസ് vs സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ്
ബോണസ് ഷെയറും സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റും ഡിമാറ്റ് അക്കൗണ്ടിൽ ഷെയറുകളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും വില കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുമെങ്കിലും അവ തമ്മിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. ഇത് താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന പട്ടികയിലൂടെ എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാം:
4. നിക്ഷേപകർ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട പ്രധാന തീയതികൾ
ഈ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കണമെങ്കിൽ ചില പ്രധാന തീയതികൾ (Important Dates) നിർബന്ധമായും അറിഞ്ഞിരിക്കണം:
- അനൗൺസ്മെന്റ് ഡേറ്റ് (Announcement Date): കമ്പനിയുടെ ബോർഡ് ഓഫ് ഡയറക്ടേഴ്സ് മീറ്റിംഗ് ചേർന്ന് ബോണസ് അല്ലെങ്കിൽ സ്പ്ലിറ്റ് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന തീയതി.
- റെക്കോർഡ് ഡേറ്റ് (Record Date): ഈ തീയതിയിൽ കമ്പനിയുടെ ഔദ്യോഗിക ബുക്കിൽ (രേഖകളിൽ) ഷെയർഹോൾഡർ ആയി നിങ്ങളുടെ പേരുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ നിങ്ങൾക്ക് ഈ ആനുകൂല്യം ലഭിക്കുകയുള്ളൂ.
- എക്സ്-ഡേറ്റ് (Ex-Date): റെക്കോർഡ് ഡേറ്റിന് മുൻപായിരിക്കും എക്സ്-ഡേറ്റ്. ആനുകൂല്യം ലഭിക്കണമെങ്കിൽ എക്സ്-ഡേറ്റിന് മുൻപായി നിങ്ങൾ ആ ഷെയർ വാങ്ങിയിരിക്കണം. എക്സ്-ഡേറ്റിൽ വാങ്ങിയാൽ ലഭിക്കില്ല. ഷെയറിന്റെ വില അഡ്ജസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നതും ഈ ദിവസമാണ്.
5. ടാക്സ് ബാധ്യതകളും നിക്ഷേപകരുടെ സൈക്കോളജിയും
ആദായ നികുതി (Tax Implications)
ബോണസ് ആയി നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഷെയറുകളുടെ 'വാങ്ങിയ വില' (Cost of Acquisition) ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 'പൂജ്യം' (Zero) ആയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ആ ബോണസ് ഷെയറുകൾ നിങ്ങൾ ഭാവിയിൽ വിൽക്കുമ്പോൾ കിട്ടുന്ന തുക മുഴുവനായും ലാഭമായി (Capital Gains) കണക്കാക്കി നികുതി നൽകേണ്ടി വരും. സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റ് നടക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ഒറിജിനൽ ഷെയർ വാങ്ങിയ വില സ്പ്ലിറ്റ് അനുപാതത്തിനനുസരിച്ച് കുറയുകയും അതാണ് പുതിയ കോസ്റ്റ് ഓഫ് അക്വിസിഷൻ ആയി കണക്കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്.
ബോണസ്/സ്പ്ലിറ്റ് കണ്ട് മാത്രം നിക്ഷേപിക്കാമോ?
പല പുതിയ നിക്ഷേപകരും ചെയ്യുന്ന ഒരു വലിയ തെറ്റാണ് ഒരു കമ്പനി ബോണസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു എന്ന വാർത്ത കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ പോയി ആ ഷെയർ വാങ്ങുക എന്നത്. ഇത് വളരെ അപകടകരമാണ്. ബോണസും സ്പ്ലിറ്റും കമ്പനിയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ ബിസിനസ്സിൽ (Fundamentals) യാതൊരു മാറ്റവും വരുത്തുന്നില്ല. അതൊരു കോർപ്പറേറ്റ് ആക്ഷൻ മാത്രമാണ്. കടത്തിൽ മുങ്ങി നിൽക്കുന്ന കമ്പനികളും ചിലപ്പോൾ വില കൂട്ടിക്കാണിക്കാൻ ഇത്തരം തന്ത്രങ്ങൾ പയറ്റാറുണ്ട്. അതിനാൽ, കമ്പനിയുടെ ബാലൻസ് ഷീറ്റ്, ലാഭം, ഭാവി സാധ്യതകൾ എന്നിവ കൃത്യമായി ഫണ്ടമെന്റൽ അനാലിസിസ് (Fundamental Analysis) നടത്തിയ ശേഷം മാത്രം നിക്ഷേപിക്കുക.
സംഗ്രഹം (Conclusion)
ചുരുക്കത്തിൽ, ബോണസ് ഷെയറും സ്റ്റോക്ക് സ്പ്ലിറ്റും നിക്ഷേപകരെ സംബന്ധിച്ച് വളരെ പോസിറ്റീവ് ആയ കാര്യങ്ങളാണ്. ഇത് നിങ്ങളുടെ അക്കൗണ്ടിലെ ഷെയറുകളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, ആ ഷെയറുകളുടെ വില സാധാരണക്കാർക്ക് താങ്ങാവുന്ന രീതിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്നു. വിപണിയിൽ ക്ഷമയോടെ കാത്തിരിക്കുന്ന ദീർഘകാല നിക്ഷേപകർക്ക് (Long-term Investors) വെൽത്ത് ക്രിയേഷന് (Wealth Creation) ഏറ്റവും കൂടുതൽ സഹായിക്കുന്ന രണ്ട് ഘടകങ്ങളാണിവ. വിപ്രോ (Wipro), ഇൻഫോസിസ് (Infosys) തുടങ്ങിയ വമ്പൻ കമ്പനികളുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ ഇത് വ്യക്തമാകും.
അടുത്ത ക്ലാസ്സിൽ എന്ത്? (What's Next?)
നമ്മുടെ ഈ ഫ്രീ കോഴ്സിന്റെ അടുത്ത ഭാഗത്ത് (ക്ലാസ്സ് 15) നമ്മൾ പഠിക്കാൻ പോവുകയാണ് - 'ബൈ ബാക്ക് (Buyback) എന്നാൽ എന്ത്?'. കമ്പനികൾ എന്തിനാണ് സ്വന്തം ഷെയറുകൾ നിക്ഷേപകരിൽ നിന്നും തിരികെ വാങ്ങുന്നത്? അത് അടുത്ത ക്ലാസ്സിൽ നമുക്ക് പഠിക്കാം.
വീഡിയോ ക്ലാസ്സുകൾക്കായി ഞങ്ങളുടെ യൂട്യൂബ് ചാനൽ സന്ദർശിക്കുക: Subscribe All4good